Husmannsstanden

Husmenn var folk som leide jord frå ein jordeiande bonde, og betalte leiga gjennom kontanter i årlige summer og/eller pliktarbeid. Husa dei hadde eide husmenna som oftest sjølve, og viss dei fant plassar som var betre kunne dei berre ta med seg husa ettersom dei lafta hus som var enkle å flytte.


 * To typar husmannsplassar

//Husmenn med jord,// og //husmenn utan jord// er dei to typane husmenn ** det var. Dei utan jord blir ofta kalla [|strandsitter] eller bygselhusmann. Husmenn utan jord var mest vanleg langs kysten, mens dei med jord var mest vanleg på Austlandet.

Husmenn med jord kunne ha alt frå små plassar til å dyrke på, til ein liten gård til rådighet. Ein liten gård blei rekna som ein stor husmannsplass. Men husmannen eide ikkje plassen. Dermed var det ingen sikkerhet for at neste generasjon kunne overta ein husmannsplass som er stelt fint med. Neste generasjon blei ofte henvist til ein ny plass som måtte ryddast i utmarka.

Ein husmann utan jord hadde ikkje ein gård eller liknande. Dei leide ofte tomtegrunn, men det var ikkje dyrkbar jord på denne tomta. Strandsitterane kunne betale ei årlig avgift for tomta, eller dei kunne ha ein muntlig avtale om tillatelse til å benytte tomta.

Husmannsplass på Glomdalsmuseet. Husmannsplassen Skarderudstua frå Skarderud i Ringsaker, nå på hedemarksmuseet

[]